Weekmakers

Uit Babypedia

Ga naar: navigatie, zoeken

Ftalaten, oftewel weekmakers, zijn stoffen die worden toegevoegd aan kunststof producten om deze flexibel te maken. Over de mogelijke toxiciteit en kankerverwekkendheid van weekmakers bestaan langlopende discussies. Door het wereldwijd gebruik van plastics en inherent hieraan de verspreiding van de weekmakende stoffen, de aangetoonde ophoping van deze stoffen in dierlijk vetweefsel en de mogelijke negatieve uitwerking op de gezondheid heeft de productie van weekmakers geleid tot bezorgdheid onder consumenten en overheden.

Omschrijving van weekmakers

Plastic wordt gemaakt van polyvinylchloride (PVC), een van nature harde en breekbare stof. Door het toevoegen van weekmakers kan plastic nu ook gebruikt worden voor onder andere kinderspeelgoed en medische hulpmiddelen. De meest gebruikte variant van weekmakers zijn de ftalaten. De basis van ftalaten is aardolie. Evenals andere weekmakers binden ftalaten zich niet chemisch aan het materiaal waarin zij worden verwerkt. Hierdoor kunnen zij na verloop van tijd uit het plastic verdwijnen door bijvoorbeeld verdamping of via de mond (bij kinderspeelgoed). Ftalaten zijn slechts matig afbreekbaar en worden volgens meerdere studies opgeslagen in het vetweefsel van dieren en mensen. In dierstudies is aangetoond dat ftalaten schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid. Het menselijke volwassen lichaam is in staat de stoffen af te breken, maar bij kinderen gaat dit langzamer en kunnen de stoffen op langere termijn mogelijk schade aanrichten in de hormoonhuishouding van het lichaam. (1,2)

Geschiedenis van weekmakers

Het lijkt onwaarschijnlijk, maar de eerste kunststoffen zijn van oorsprong plantaardig. Zo werden filmrolletjes gemaakt van cellulosenitraat of celluloseacetaat. De productie van PVC heeft na de Tweede Wereldoorlog een grote vlucht genomen wegens het lage benodigde energieverbruik en de duurzaamheid van het eindproduct. Kunststof kozijnen gaan bijvoorbeeld wel 40 jaar mee. Aan de toenemende hoeveelheid plastic in de natuur moet echter wel paal en perk gesteld kunnen worden. Om deze reden worden de laatste jaren veel mogelijkheden tot recycling bedacht en uitgevoerd.

Productie van weekmakers

Toepassingen van weekmakers

Weekmakers worden toegepast bij de productie van onder andere vinylvloerbedekking, flexibele slangen, transportbanden, folies, kinderspeelgoed, kunstleder, stickers. Daarnaast worden ftalaten in kleinere hoeveelheden toegepast in uiteenlopende producten zoals bijvoorbeeld inkten, cosmetica, lakken en lijmen. "Weekgemaakt" PVC kan wel tot 60% aan weekmakers bevatten en wordt daardoor zo flexibel dat het gebruikt kan worden voor bijvoorbeeld regenkleding. In Nederland wordt jaarlijks ca. 300.000 ton ftalaat weekmakers geproduceerd waarvan ca. 30.000 ton in Nederland wordt gebruikt. (3)

Risico’s

In een artikel op de website NU.nl werd in november 2013 melding gemaakt van een onderzoek aan de Universiteit van Michigan’s School of Public Health. Onderzocht werd het effect van blootstelling aan ftalaten tijdens de zwangerschap. Hieruit kwam naar voren dat de groep vrouwen die vóór de 37ste week van hun zwangerschap bevielen in vergelijking met de vrouwen die geen vroeggeboorte hadden, meer blootgesteld waren geweest aan ftalaten. Hieruit kan nog niet geconcludeerd worden dat de vrouwen producten met ftalaten beter kunnen vermijden, omdat nog niet precies is onderzocht hoe de vrouwen worden blootgesteld aan deze stoffen. Tot slot geven de onderzoekers aan dat zwangere vrouwen zich nog niet ongerust hoeven te maken, omdat dit onderzoek de eerste stap is in een lang onderzoeksproces om resultaten te verhelderen. (4,5)

Europese eis

De volgende ftalaten DEHP, DBP, BBP, DINP, DIDP en DNOP (zie tabel 1 voor afkortingen) mogen niet worden gebruikt als stoffen of als bestanddelen van preparaten in concentraties van meer dan 0.1 % massaprocent van het week gemaakte materiaal in speelgoed- en kinderverzorgingsartikelen die door kinderen in de mond kunnen worden gestopt. Speelgoed en kinderverzorgingsartikelen die deze ftalaten bevatten in een hogere concentratie dan de hierboven genoemde grens, worden niet in Europa op de markt gebracht.(6,7,8,9)

Tabel 1 Afkortingen ftalaten

BBP Butyl benzyl phthalate
DBP Di-butyl phthalate
DEHP Di(2-ethylhexyl) phthalate
DIBP Di-isobutyl phthalate
DIDP Di-isodecyl phthalate
DINP Di-isononyl phthalate
DNOP/DOP Di-octyl phthalate

Advies voor de zwangere vrouw

Zwangere vrouwen wordt in het algemeen aangeraden blootstelling aan ftalaten niet onnodig te verhogen. Zo word bijvoorbeeld opwarmen van eten en drinken in plastic afgeraden. Bij het kopen van speelgoed is het verstandig om te letten op gebruik van ftalaten bij de productie van het speelgoed. Ten slotte is het verstandig gebruik van medicijnen met ftalaten zo veel mogelijk te vermijden. (2)

Referenties

1. Dijkgraaf, Arjan: www.c2w.nl; Laatste update: 21 augustus 2014; refereerdatum: 15 mei 2015

2. Westfriesgasthuis: www.westfriesgasthuis.nl; Laatste update: 2015; refereerdatum: 15 mei 2015

3. Textile lab: www.textilelab.nl;2015; refereerdatum: 15 mei 2015

4. NU.nl: www.nu.nl; Laatste update: 19 november 2013; refereerdatum: 15 mei 2015

5. Nederlandse Voedsel– en Warenautoriteit: www.nvwa.nl; Laatste update: 2015; refereerdatum: 15 mei 2015

6. Nederlandse Voedsel– en Warenautoriteit: www.nvwa.nl; Laatste update: 2015; refereerdatum: 15 mei 2015

7. Molenveld, K.: Weekmakers: Groene stoffen bieden nieuwe mogelijkheden; 2006; www.groenegrondstoffen.nl

8. Euronorm.net: www.euronorm.net ; refereerdatum: 15 mei 2015

Auteur

De eerste versie van dit artikel werd geschreven door Inge Hurkmans.

Zoekwoorden

ftalaat, weekmaker, weker maken, week, veilig speelgoed, speelgoed en veiligheid

Speciale pagina's