Hoogbegaafdheid bij (jonge) kinderen

Uit Babypedia

Ga naar: navigatie, zoeken

Voor hoofdbegaafdheid bestaat geen exacte definitie. Iemand met een IQ hoger dan 130 krijgt al snel de stempel “hoogbegaafd” opgedrukt. Hoogbegaafdheid is echter niet alleen afhankelijk van de cognitieve intelligentie, maar wordt ook gemeten aan de hand van de mate van creativiteit en motivatie van een persoon.

Omschrijving hoogbegaafdheid

Of iemand hoogbegaafd is, is afhankelijk van de intelligentie, creativiteit en motivatie. Maar wat betekent dit? Deze begrippen worden hieronder nader toegelicht.

Intelligentie

Bij hoogbegaafdheid speelt de intelligentie een belangrijke rol. De intelligentie wordt over het algemeen gemeten aan de hand van een IQ-test. Bij een IQ van 130 of hoger wordt iemand hoogbegaafd genoemd. Zijn/haar IQ scoort dan in de hoogste 2% van de bevolking. Bij een score tussen de 120 en 129 wordt over begaafd gesproken. IQ-testen mogen echter niet als absoluut oordeel beschouwd worden.

Creativiteit

Naast intelligentie wordt er ook gekeken naar de mate van creativiteit van een persoon. Onder creativiteit wordt het volgende verstaan: “het op originele wijze oplossen of bedenken van problemen”. De creativiteit is bij kinderen vaak al op jonge leeftijd zichtbaar. Een hoge mate van creativiteit is bij kinderen bijvoorbeeld te herkennen aan het creatief oplossen van sommen aan de hand van een alternatieve methode.

Motivatie

Tot slot speelt de wil en volharding om taken te volbrengen, oftewel de motivatie, een rol. Hoogbegaafde kinderen tonen een hoge mate van motivatie wanneer zij daadwerkelijk uitgedaagd worden. Zij kunnen zeer gepassioneerd en geconcentreerd te werk gaan bij het uitvoeren van een taak.

Kenmerken van hoogbegaafdheid bij kinderen

Voor kinderen die hoogbegaafd zijn, is het belangrijk dat zij als zodanig herkend worden. De ontwikkelingsvoorsprong is bij een baby al waar te nemen, men spreekt dan echter nog niet over een hoogbegaafd kind. Er zijn veelvoorkomende kenmerken van hoogbegaafdheid, zowel op rationeel als op filosofisch en creatief vlak. (Bron: Landelijk Informatie Centrum Hoogbegaafdheid).

Rationele kenmerken van hoogbegaafdheid bij (jonge) kinderen:

  • Heeft een hoge intelligentie
  • Legt enorm snel verbanden
  • Heeft een grote woordenschat
  • Denkt stappen vooruit
  • Begrijpt een persoon voordat hij uitgesproken is
  • Kan snel leren, slaat vele stappen over en vult deze zelf in
  • Heeft een uitmuntend geheugen

Filosofische kenmerken van hoogbegaafdheid bij (jonge) kinderen:

  • Heeft vele interesses
  • Wisselt vaak van interesses
  • Is zeer perfectionistisch
  • Wordt graag serieus genomen
  • Stelt vele “waaromvragen”
  • Heeft een sterk rechtvaardigheidsgevoel
  • Toont een grote ethische betrokkenheid en een sterk inlevingsvermogen
  • Is bekritiserend (voornamelijk op regels en structuren)

Creatieve kenmerken van hoogbegaafdheid bij (jonge) kinderen:

  • Is autodidactisch (zelf lerend)
  • Ziet verbanden waar anderen deze niet zien
  • Heeft een apart gevoel voor humor en taal
  • Leert door te proberen
  • Bedenkt nieuwe theorieën en structuren
  • Speelt met kennis, maakt vreemde combinaties
  • Zet geleerde vaardigheden makkelijk op nieuwe gebieden in
  • Is ondernemend

Problemen van hoogbegaafdheid bij kinderen

Hoogbegaafdheid wordt vaak in verband gebracht met problemen. Kinderen willen vaak niet meer naar school, omdat de lesstof “saai” is, ze zich onbegrepen voelen en geen vrienden kunnen maken. Gelukkig zijn er ook verschillende oplossingen voor deze problemen. Een optie is om versnelling op school te overwegen. Niet alleen wordt de lesstof weer uitdagender, ook het vrienden maken met “ontwikkelingsgelijken” wordt vergemakkelijkt. Daarnaast is het aan te raden mensen in de omgeving, zoals leraren en later opdrachtgevers en leidinggevenden, te informeren over eventuele hoogbegaafdheid van een persoon. Het is echter verstandig om contact op te nemen met professionals in dergelijke situaties.

Passend onderwijs voor hoogbegaafde kinderen

Scholen zijn vanaf 1 augustus 2014 verplicht om leerlingen met een extra ondersteuningsbehoefte een passende onderwijsplek te bieden. Ook voor kinderen die hoogbegaafd zijn is het belangrijk dat zij onderwijs op maat aangeboden krijgen. Dit kan bijvoorbeeld door middel van extra uitdagende lesstof of door de mogelijkheid te bieden bestaande lessen versneld af te werken. Ook werken sommige scholen met een zogeheten “plusklas”. In een plusklas krijgen (hoog)begaafde kinderen op zowel didactisch als pedagogisch gebied extra uitdaging door middel van diverse extra activiteiten buiten de gewone lessen om. Daarbij staat het individu centraal.

Referenties

Handboek Hoogbegaafdheid, E van Gerven - 2009

Hoogbegaafdheid van leerlingen in het primair onderwijs, dr. Geert Driessen | prof. dr. Ton Mooij | drs. Jan Doesborgh – 2007

Meer uitdaging voor hoogbegaafde leerlingen, Rijksoverheid – 2014

School aan Zet – 2014

Landelijk Informatie Centrum Hoogbegaafdheid – 2014

Mensa, The High IQ Society - 2014

Auteur

De eerste versie van dit artikel werd geschreven door Irene Boer.

Speciale pagina's