Constitutioneel eczeem

Uit Babypedia

Ga naar: navigatie, zoeken

Inleiding

Constitutioneel eczeem is de meest voorkomende vorm van eczeem, en wordt ook wel atopisch eczeem genoemd. Wanneer men spreekt over eczeem of "gewoon" eczeem bedoelt men meestal deze vorm.

Omschrijving

Constitutioneel eczeem is een vaak hardnekkige ontsteking van de huid, die wordt gekenmerkt door roodheid, schilfering en jeuk. De oorzaak is een combinatie van aanleg (genetische factoren) en omgeving. Voornamelijk kinderen hebben er last van, geschat wordt dat op dit moment ongeveer 5% procent van de kinderen last heeft van constitutioneel eczeem, dit percentage is echter groeiende. Hoewel constitutioneel eczeem in principe op elke leeftijd kan voorkomen, zijn over het algemeen de eerste symptomen al zichtbaar in het eerste levensjaar. In dit geval wordt het eczeem ook wel dauwworm genoemd.

Symptomen

Constitutioneel eczeem kan gedurende een korte periode klachten geven (acuut), maar de klachten zijn vaak langdurig van aard (chronisch). Eczeem wordt gekenmerkt door drie hoofdverschijnselen: roodheid en schilfering van de huid en jeuk. In de acute fase van eczeem is vaak de roodheid overheersend, gecombineerd met jeuk. Er kunnen blaasjes ontstaan die vocht afgeven, wat leidt tot een nat (of nattend) eczeem wat vaak optreedt bij baby's en jonge kinderen. In de chronische fase zijn de blaasjes opgedroogd tot korsten en is de roodheid afgenomen. De huid is erg droog, vaak verdikt en schilfert veel. Beide fasen volgen elkaar gewoonlijk op, maar kunnen ook tegelijkertijd optreden. In relatie tot eczeem klachten is het belangrijk te weten dat verschillende kinderziekten verschijnselen kunnen veroorzaken die erg lijken op eczeem, of direct of indirect een invloed op de eczeem uitoefenen. Dit kan de beoordeling van de klachten moeilijk maken.

Oorzaak

De oorzaken van constitutioneel eczeem zijn complex, divers en kunnen verschillen van persoon tot persoon. Zoals de naam al zegt: de oorzaak ligt voor een groot deel bij iemands constitutie, oftewel aanleg. Hoewel genetische factoren dus erg belangrijk zijn, is er zeker een grote rol weggelegd voor omgevingsfactoren. Constitutioneel eczeem wordt ook gezien als onderdeel van het zogenaamde atopisch syndroom, een groep aandoeningen waarbij allergieen en overgevoeligheidsreacties optreden, waaronder ook astma en hooikoorts vallen. De genetische aanleg voor constitutioneel eczeem blijkt meestal uit het feit dat in de familie vaak eczeem of andere atopische aandoeningen voorkomen.

Hoewel er dus een relatie bestaat tussen eczeem klachten en allergische factoren, is deze meestal niet duidelijk. Allergenen (stoffen die een allergische reactie kunnen opwekken) zijn dus meestal niet de enige oorzaak, maar kunnen wel een groot effect hebben op de ontwikkeling van de klachten. Bekende allergenen afkomstig uit de directe omgeving zoals zoals huisstofmijt, stuifmeel van grassen en bomen en huidschilfers van honden en katten. Ook zijn er veel mogelijke allergenen aanwezig in voedsel, zoals koemelk, kippeneiwit, vis, pinda en noten.

De laatste tientallen jaren is het aantal mensen met eczeem klachten in de westerse wereld sterk gestegen [1]. Als gevolg hiervan is er de afgelopen jaren veel onderzoek gedaan naar de oorzaken, met name naar factoren in de omgeving die een rol kunnen spelen. Veel wetenschappers verdedigen de "hygiene hypothese", die stelt dat de toename voor een groot deel te wijten is aan een toegenomen hygiene waardoor kinderen op jonge leeftijd minder worden blootgesteld aan allerlei ziekteverwekkers [2]. Dit laatste klinkt als iets positiefs, maar onderzoek heeft uitgewezen dat dit gevolgen kan hebben voor de ontwikkeling van het immuunsysteem, waardoor een goede balans in de afweer soms niet wordt bereikt en er vaker overgevoeligheidsreacties kunnen optreden.

Ook is er veel onderzoek gedaan naar de relatie tussen het geven van borstvoeding en het ontstaan van eczeem; ondanks het feit dat de resultaten soms tegenstrijdig zijn, lijken ze toch aan te tonen dat het geven van borstvoeding een beschermende werking heeft op het ontstaan van constitutioneel eczeem [3].

Behandeling

De behandeling van constitutioneel eczeem richt zich in de eerste plaats op het voorkomen van een te droge huid. Droog in dit geval betekent niet direct een tekort aan water maar voornamelijk aan vet. Overmatig douchen en andere bloodstelling aan water, vooral warm water, kan de huid ontvetten, dus het is aan te raden niet al te lang te douchen. Vooral ook zeep heeft een ontvettende werking; er zijn alternatieve produkten op de markt die het ontvetten beperken. Deze zijn over het algemeen pH-neutraal (drogen de huid minder uit) en hypo-allergeen (oftewel laag allergeen, ze wekken minder irritatie op). Zalfjes en crèmes kunnen de huid wat vetter maken en uitdroging voorkomen. Deze moet over het algemeen op het hele lichaam worden aangebracht.

Veel krabben bij jeuk kan leiden tot een vicieuze cirkel: het krabben beschadigd de huid wat bij het herstellen ervan tot meer jeuk leidt. Voor ernstige jeuk bij kinderen is er beschermende kleding beschikbaar, anti-krab-pakjes of –wandjes waarbij de handjes zijn ingepakt om krabben tegen te gaan. In sommige gevallen kan de jeuk worden tegengegaan door een medicijn. Deze anti-histaminica hebben echter bijverschijnselen en worden voornamelijk voorgeschreven bij nachtelijke rusteloosheid.

De meest besproken en waarschijnlijk ook het meest gebruikte middel bij eczeem is de hormoonzalf. Deze remt de ontstekingsreactie die de symptomen veroorzaakt. De zalf bevat corticosteroïden: stoffen die in het lichaam ook aangemaakt worden om allerlei ontstekingen te dempen. Dit soort preparaten is niet meer weg te denken bij de behandeling van eczeem en zorgt over het algemeen voor een enorme toename in kwaliteit van leven. Hoewel de zalf wel bijwerkingen heeft vallen deze over het algemeen in het niet bij de voordelen ervan; toch zullen artsen proberen een minimale effectieve dosis voor te schrijven.

Constitutioneel eczeem wordt niet veroorzaakt door ziekteverwekkers zoals bacterien en is daardoor niet besmettelijk. Het hebben van een dunne en/of beschadigde huid heeft echter wel het risico dat bacterien gemakkelijk het lichaam binnen kunnen dringen. Als door het ontstaan van wondjes (bijvoorbeeld door veel krabben) een infectie ontstaat dan is deze eventueel te behandelen met antibiotica.

Bronnen

  1. Website van de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (http://www.huidarts.info)
  2. Kindergeneeskunde, van der Brande e.a., derde druk
  3. Website van de Nederlandse Vereniging voor mensen met constitutioneel eczeem (http://www.vmce.nl)
  4. Website van het Universitair Medisch Centrum Utrecht (http://www.umcutrecht.nl/subsite/Eczeem-kinderen)

Referenties

  1. http://www.nationaalkompas.nl/gezondheid-en-ziekte/ziekten-en-aandoeningen/huid-en-subcutis/constitutioneel-eczeem/hoe-vaak-komt-constitutioneel-eczeem-voor/#trends
  2. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2004 Apr;38(4):378-88.
  3. Lancet: Lancet. 1995 Oct 21;346(8982):1065-9.

Interne links

Huidverzorging

Auteur

De eerste versie van dit artikel werd geschreven door Anton Bussink.

Zoekwoorden

Eczeem, constitutioneel eczeem, huidaandoening, huidaandoeningen, allergie

Speciale pagina's