Zwangerschap

Uit Babypedia

Ga naar: navigatie, zoeken

Vanaf de periode van de bevruchting van de eicel tot de geboorte van een kind is een vrouw zwanger. De duur van een volledige menselijke zwangerschap mens is 40 weken, ongeveer negen maanden. Voor een optimaal verloop van de zwangerschap is het belangrijk om bewust bezig te zijn met voeding, gebruik van genotmiddelen, rust en balans. Het is mogelijk je voor te bereiden op de fases voor, tijdens en na de zwangerschap.

Verloop van de zwangerschap

Een bevruchte eicel verandert in 9 maanden tijd van een embryo in een foetus. Een foetus is een ongeboren baby in een stadium van de ontwikkeling waarin er gelijkenis met het volwassen stadium gaat optreden. Dit is vanaf ongeveer de 8e week van de zwangerschap tot aan de geboorte. Tot deze 8e week wordt gesproken van een embryo.

De zwangerschap wordt in 3 trimesters opgedeeld:

  • eerste trimester (week 1 t/m 14)
  • tweede trimester (week 15 t/m 27)
  • derde trimester (week 28 t/m 40)

Zie ook het overzicht van de ontwikkeling van het kind tijdens de zwangerschap.

Een normaal verlopen voldragen zwangerschap eindigt zo’n 38 weken na de bevruchting (dus 40 weken na de start van de laatste menstruatie). Er wordt van vroeggeboorte gesproken als de baby vóór 37 weken zwangerschap geboren wordt. Dat komt bij ongeveer 7-8 % van de zwangerschappen voor. Extreme vroeggeboorte (prematuur) houdt in dat je kindje voor 32 weken zwangerschap ter wereld komt. Hierbij komt vaak ook voor dat je kindje een lager geboorte gewicht heeft dan op grond van de duur van de zwangerschap verwacht mag worden (dysmatuur).

Eerste trimester

Het eerste trimester van de zwangerschap bestaat grofweg uit de eerste drie maanden van de zwangerschap. Tijdens dit trimester speelt het zwangerschapshormoon hCG een belangrijke rol. In de tweede zwangerschapsmaand worden de organen, het zenuwstelsel, de armen, benen en het gezicht gevormd. In de derde maand ontwikkelen zich de uitwendige geslachtsorganen, de eerste donshaartjes, de spieren, botten en nagels. Het embryo kan vanaf deze maand normaal gesproken al iets bewegen en slokjes vruchtwater drinken.

Tweede trimester

Vanaf het tweede trimester van de zwangerschap wordt niet meer gesproken van een embryo, maar van een foetus (kind in het Latijn). In de vierde maand is al sprake van stofwisseling door werking van lever, nieren, maag en galblaas. Daarbij wordt er urine geproduceerd en verzamelt zich meconium in de darmen. In de vijfde maand voelen veel moeders hun baby voor het eerst bewegen in de buik. Bij tweede of daaropvolgende zwangerschappen kan dit eerder zijn. In de zesde maand worden die bewegingen krachtiger en makkelijker voelbaar. Een foetus in de zesde maand slaapt regelmatig.

Derde trimester

Tijdens het derde trimester van de zwangerschap kunnen de bewegingen van de foetus gerichter worden. Vanaf de achtste maand zijn veel van de organen normaal gesproken ontwikkeld en kunnen deze functioneren. Daarom heeft een foetus van die leeftijd goede overlevingskansen. In de achtste maand vormt zich ook het onderhuidse vet en verliest de baby de donshaartjes die de huid tot dat moment bedekken. Een laag huidsmeer genaamd vernix caseosa zorgt dat de huid niet uitdroogt. In de laatste maand van de zwangerschap wordt de baby vaak flink wat zwaarder. Een baby is aan het eind van negen maanden zwangerschap gemiddeld zo'n 50 centimeter lang en 3400 gram zwaar.

Zwangerschapshormonen

Tijdens de zwangerschap wordt er veel geregeld door verschillende hormonen. Met name hCG, progesteron en oestrogeen spelen een belangrijke rol.

Het moederlijf en zwangerschap

Onder invloed van zwangerschapshormonen vinden er heel wat veranderingen plaats in het zwangere moederlichaam. Er moet een aantal aanpassingen worden gedaan zodat de moeder voor de baby zorgen zolang die zich in de baarmoeder bevindt. Daarbij maakt het lichaam zich klaar voor de uitdrijving. Ook bereidt het zich voor op eventuele borstvoeding die kan worden gestart na de bevalling. Eén en ander kan gepaard gaan met zogenaamde zwangerschapskwaaltjes.

Enkele mogelijke effecten van zwangerschap op het moederlichaam:

  • een zwangere vrouw kan een extra stevige eetlust hebben, omdat de zwangerschap extra energie vergt, maar ook omdat een gevulde maag kan helpen tegen een misselijk gevoel
  • door de toename van zwaarte van de baarmoeder kan bandenpijn ontstaan
  • door hormonale schommelingen zijn zwangere vrouwen soms sneller dan anders geïrriteerd en/of emotioneel
  • de borsten veranderen; deze worden zwaarder en tepels en tepelhoven worden groter en donkerder; daarbij kunnen kliertjes van Montgomery ontstaan die de tepels voorzien van een beschermend laagje talg; ook kunnen zwangere borsten soms moedermelk lekken
  • de vorm van de buik verandert en wordt vaak ronder en boller tijdens de zwangerschap

Zwangere vrouwen plassen over het algemeen vaker dan normaal. Na een paar weken zwangerschap drukt de baarmoeder al flink op de blaas, waardoor eerder en vaker moet worden geplast. Door een sterkere nierdoorstroming hebben zwangere vrouwen meer dorst dan niet-zwangere vrouwen, waardoor ze meer drinken en dus ook meer plassen. Na ongeveer vier maanden vermindert de druk van de baarmoeder op de blaas doordat deze omhoog groeit. Weer later in de zwangerschap kan het hoofdje van de baby op de blaas drukken en de plasfrequentie ophogen.

Zwangerschapskwaaltjes

Een veelvoorkomende kwaal bij zwangere vrouwen is een te laag hemoglobinegehalte (Hb). Ook wordt wel gesproken van een laag ijzergehalte. Dit kan klachten van duizeligheid en bleekheid in het gezicht geven. De verloskundige of huisarts kan eventueel gevraagd worden het hemoglobinegehalte in het bloed te bepalen.

Veelvoorkomende schoonheidskwaaltjes tijdens de zwangerschap zijn couperose (fijne adertjes in het gezicht), afbrekende nagels (onder invloed van je hormonen) en bekkenpijnen (onder invloed van je hormonen worden kraakbeen en banden slapper waardoor er meer ruimte ontstaat tussen de bekkenbotten).

Onder invloed van zwangerschapshormonen verslappen de gewrichtsbanden maar ook de spieren. Zo ook die van de maag, waardoor zwangere vrouwen last kunnen krijgen van brandend maagzuur.

Verder kunnen zwangere vrouwen in meerdere of mindere mate last krijgen van:

  • misselijkheid
  • hormonale schommelingen
  • grotere, gespannen borsten
  • striae
  • bekkenpijn
  • indalingsweeën
  • kramp in de benen
  • ongewenst urineverlies
  • rugpijn

Zwangerschap en voeding

In het tweede deel van de zwangerschap kan je ongeveer 100-300 calorieën extra per dag gebruiken, het is een fabeltje om te denken dat je voor 2 moet eten. Als maatstaf wordt het volgende geadviseerd: 5-7 sneetjes bruin of volkoren brood, 1-2 plakjes vleeswaren, 2 plakjes kaas, 35-45 gram boter, 2 stuks fruit, 3 glazen melk of een ander melkproduct. Daarnaast mag je ongeveer 3-5 aardappelen, 3-5 eetlepels pasta of rijst, 3-4 eetlepels groenten, 100 gram vlees, vis, kip of vleesvervanger.

Tijdens de zwangerschap wordt het afgeraden af te vallen, want hiermee worden reserves en vet verbrand waardoor er afvalstoffen vrij komen die slecht zijn voor moeder en kind. Ook bestaat er een kans dat er daardoor onvoldoende goede voedingsstoffen binnenkomen, wat een gezonde groei van de baby in de weg kan staan.

Natuurlijk is het ook mogelijk om tijdens de zwangerschap gezond vegetarisch te eten.

Zwangerschap en reizen

Vliegtuigmaatschappijen vervoeren geen vrouwen meer die langer dan 32 weken zwanger zijn, soms al eerder niet. Vliegen is niet gevaarlijk voor zwangeren, maar vliegtuigmaatschappijen willen voorkomen dat vrouwen in de lucht bevallen.

Voor zonnige bestemmingen is het handig om te bedenken dat de huid door de zwangerschap gevoeliger is voor het aanmaken van pigment. Hierdoor kan een zwangerschapsmasker ontstaan. Het is daarom belangrijk de huid te beschermen met een zonnebrandcreme met een hoge beschermingsfactor (SPF50). De baby zit veilig in de buik en heeft nergens last van. Het zwangere lichaam kan zich door de warmte ongemakkelijk voelen en zich fijner voelen in de schaduw. Op de plekken van zwangerschapsstriemen (striae) verbrandt de huid sneller en droogt deze sneller uit. Borsten kunnen tijdens de zwangerschap alvast wat melk lekken. Het is handig om hiervoor borstkompressen mee te nemen.

Zwangerschap en geneesmiddelen

Bij een kinderwens en tijdens de zwangerschap is het belangrijk om het gebruik van medicijnen met huisarts of apotheker te bespreken. Medicijnen kunnen het zwanger worden beïnvloeden, en kunnen aangeboren afwijkingen bij de baby veroorzaken. Er zijn vitaminetabletten die speciaal voor zwangere vrouwen zijn ontwikkeld. Daarin zit vaak foliumzuur, dat belangrijk is tegen het ontstaan van een open ruggetje. Ook is vitamine A hierin weggelaten. Vitaminesupplementen zijn eventueel een aanvulling op, en geen vervanging van, gezonde voeding.

Zwangerschap en stress

Het is belangrijk om stress zo mogelijk te voorkomen. Bij stress verkrampen de bloedvaten van de moeder, maar ook die van de placenta, waardoor deze minder doorbloed raakt.

Zwangerschap en tandartsbezoek

Bij een bezoek aan de tandarts is het verstandig om de zwangerschap te melden, zeker als er een röntgenfoto van het gebit gemaakt zal worden. De buik kan dan bedekt worden met een speciaal schort waardoor de röntgenstralen niet bij de baby kunnen komen.

Interne links

Externe links

Zwangerschap, artikel van Wikipedia

Auteur

De eerste versie van dit artikel werd geschreven door Simone van Hattem.

Zoekwoorden

Zwanger, zwangerschap, zwangere, zwangeren, zwangere vrouw, zwangerschap bij de mens, vruchtbaarheid